એનીટાઇમ સિદ્ધાંત

કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાનમાં એક જૂની મુશ્કેલી હતી. અલ્ગોરિધમને કોઈ અઘરો હિસાબ આપો, એટલે એ ચાલ્યા જ કરે. જો તમે તેને અધવચ્ચે રોકી દો, તો હાથમાં કશું ન આવે—બધો ડેટા કચરો. પછી વૈજ્ઞાનિકોએ 'એનીટાઇમ અલ્ગોરિધમ' બનાવ્યા. એવો પ્રોગ્રામ જે ગમે તે ક્ષણે અટકાવી દો, તો પણ એ વખતે જે સૌથી સારો જવાબ તૈયાર હોય તે તમને આપી દે. સમય ઓછો હોય તો કામચલાઉ પરિણામ મળે, અને વધુ સમય આપો તો જવાબ વધુ સચોટ થતો જાય. આ જ વિચાર માનસિક મોડેલ તરીકે પણ કામ કરે છે.

આ વિચાર કોમ્પ્યુટર આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સમાંથી મેનેજમેન્ટ અને રોજિંદા જીવનમાં આવ્યો. મોટાભાગના માણસો 'બધું અથવા કંઈ નહીં'ના રોગથી પીડાય છે. જો આખો નિબંધ લખવાનો સમય નથી, તો એક લીટી પણ નહીં લખે. જો આખી કલાક કસરત કરવાનો સમય નથી, તો પલંગમાંથી બહાર નહીં નીકળે. પરિણામ? શૂન્ય. એનીટાઇમ સિદ્ધાંત કહે છે કે તમારી પ્રક્રિયા એવી હોવી જોઈએ કે કોઈ પણ ક્ષણે ટ્રેન છૂટે તો પણ હાથમાં કશુંક ઉપયોગી હોવું જોઈએ.

આ સિદ્ધાંત પરફેક્શનિઝમનો ઉત્તમ ઇલાજ છે. જીવન કોઈ લેબોરેટરી નથી જ્યાં તમને કામ પૂરું કરવા માટે શાંતિથી પાંચ કલાક મળે. અહીં કોઈ પણ ક્ષણે કટોકટી આવી શકે છે. મીટિંગ અડધી કલાક વહેલી પૂરી થઈ શકે છે. જો તમારી યોજના એવી હોય કે છેલ્લા દસ મિનિટમાં જ બધું જાદુ થશે, તો તમે જોખમ ખેડી રહ્યા છો. સ્માર્ટ માણસ પહેલા પાંચ મિનિટમાં એક મોટું માળખું તૈયાર કરી લે છે, પછી જેમ સમય મળે તેમ તેને મઠારતો જાય છે.

ન્યૂ જર્સીમાં રહેતા નીલેશભાઈને જુઓ. ભારતથી મા-બાપ મળવા આવ્યા છે અને સાથે મોટો મોટેલનો બિઝનેસ સંભાળવાનો છે. તેઓ રોજ કહેશે કે 'આવતા મહિને શાંતિ થશે ત્યારે દસ દિવસ બાપાને ફ્લોરિડા લઈ જઈશ.' એ શાંતિ ક્યારેય આવતી નથી. બાપા ટીવી સામે બેસી રહે છે અને નીલેશભાઈ લેપટોપ સામે. જો તેમણે એનીટાઇમ સિદ્ધાંત વાપર્યો હોત, તો રોજ સાંજે પંદર મિનિટ ગાડી ચલાવીને બાપાને નજીકના પાર્કમાં લઈ ગયા હોત. સંપૂર્ણ રજાની રાહ જોવા કરતાં રોજનું કામચલાઉ જોડાણ ઘણું સારું છે.

સંપૂર્ણ પરિણામની અનંત પ્રતીક્ષા કરતાં અધૂરો પણ ઉપયોગી જવાબ હંમેશાં વધુ કિંમતી હોય છે.