પાંચ ટપકાંની મુલાકાત પદ્ધતિ

કોઈ માણસ કેવો છે તે જાણવા માટે લાંબા ભાષણો કે તૈયાર સવાલો નકામા પડે છે. મુલાકાત લેવાની એક સીધી રીત છે: કાગળ પર પાંચ બિંદુઓ મૂકો. દરેક બિંદુ એક અલગ ખૂણો છે—ક્ષમતા, દબાણમાં વર્તન, ભૂલો સ્વીકારવાની હિંમત, ટીમ સાથે મેળ અને શીખવાની ભૂખ. ઉમેદવારને સીધા સવાલો પૂછવાને બદલે આ પાંચ અલગ પરિસ્થિતિઓમાં મૂકીને તપાસવામાં આવે છે. આ કોઈ શૈક્ષણિક પરીક્ષા નથી. આ માણસની અસલી પ્રકૃતિ ખોલી નાખવાની કવાયત છે.

આ પદ્ધતિ કોણે પહેલી વાર વાપરી તે ચોક્કસ નોંધાયું નથી. કોર્પોરેટ જગતમાં નેતૃત્વ શોધતા સલાહકારો અને તાલીમ આપનારાઓ વર્ષોથી આ મોડેલનો ઉપયોગ કરે છે. વિચાર બહુ જૂનો છે: માણસ જ્યારે સાચું બોલવાની તૈયારીમાં હોય ત્યારે તે મુખોટો પહેરીને આવે છે. પણ જો તમે તેને એકસાથે પાંચ અલગ અણધાર્યા વળાંકો પર દોડાવો, તો તેનો અસલી ચહેરો દેખાઈ આવે છે. આ સાહજિક વર્તનને પકડવાની યુક્તિ છે.

સમસ્યા એ છે કે મોટા ભાગના ઈન્ટરવ્યૂ ગોખેલા જવાબોનો ખેલ બની ગયા છે. સામે બેઠેલો માણસ પોતાની નબળાઈઓ છુપાવીને આકર્ષક વાતો પીરસે છે. કંપનીઓ અને ટીમો આવા દેખાડાથી છેતરાઈ જાય છે. પાંચ અલગ પડકારોનું આ ચોકઠું એ ભ્રમ તોડે છે. જે માણસ પ્રશ્નોત્તરીમાં હોંશિયાર લાગે, તે સંકટના સમયે કે અજાણી સ્થિતિમાં સાવ ઠગારો સાબિત થઈ શકે છે. સાચી પરખ શબ્દોથી નહીં, પ્રતિક્રિયાની ચોકસાઈથી થાય છે.

ભારતીય ક્રિકેટમાં જ્યારે સિલેક્ટર્સ કોઈ યુવાન ખેલાડીની પસંદગી કરે છે ત્યારે નેટ્સમાં માત્ર તેના કવર ડ્રાઇવ નથી જોતા. તેઓ પાંચ બાબતો નોંધે છે: ઝડપી બાઉન્સર સામે તેની આંખો, વિકેટ પડ્યા પછીનો તેનો ચહેરો, ફિલ્ડિંગમાં તેની ઝડપ, સાથી ખેલાડી સાથે દોડતી વખતે તાલમેલ અને હારની અણી પર તેની શાંતિ. આ પાંચ ખૂણા જ નક્કી કરે છે કે છોકરો રણજી ટ્રોફીમાં અટકી જશે કે ભારત માટે ટેસ્ટ મેચ રમશે. કાગળ પરના રન ક્યારેય ખેલાડીનું કલેજું નથી બતાવતા.

જે માણસ વાતોના જવાબો બહુ સુંદર આપે છે, તે મેદાનમાં સૌથી પહેલો શરણાગતિ સ્વીકારે છે.