દસ ટકા વચનનો નિયમ

કોઈને ક્યારેય દસ ટકાથી વધુ સુધારાનું વચન ન આપો. જો ભૂલેચૂકે દસ ટકાથી વધારે પરિણામ લાવી પણ દો, તો એની બહુ ઢોલ પીટીને જાહેરાત ન કરો. આ એક નિર્દય પણ અક્કલવાળો વ્યવસાયિક નિયમ છે. પ્રખ્યાત સલાહકાર અને લેખક જેરાલ્ડ વેઈનબર્ગે પોતાના પુસ્તક 'ધ સિક્રેટ્સ ઓફ કન્સલ્ટિંગ'માં આ સિદ્ધાંત આપ્યો હતો. વ્યવસાયમાં કે સંબંધોમાં લોકો ચમત્કારો માગે છે, પણ ચમત્કાર પચાવી શકતા નથી. તમે મોટો દાવો કરો એટલે તરત સામેવાળાની અપેક્ષાનું આકાશ ફાટી પડે છે.

દસ ટકાનો આંકડો સુરક્ષિત છે. એ માન્ય લાગે છે. એનાથી સામેવાળાના મનમાં આશા જાગે છે પણ ઈર્ષ્યા કે આશંકા નથી જાગતી. જો તમે કોઈને કહો કે તમે એમની પરિસ્થિતિ સો ટકા બદલી નાખશો, તો કાં તો એ તમને ઠગ સમજશે અથવા તો નિષ્ફળતા વખતે તમારી ચામડી ઉતારી લેશે. અને ધારો કે તમે ખરેખર રાતોરાત કાયાકલ્પ કરી દીધો, તો પણ માણસની અહંકારવૃત્તિ ઘવાય છે. તેને લાગે છે કે જો આટલું સહેલું હતું તો હું આટલા વર્ષોથી મૂરખ હતો? એટલા માટે વધારે મળેલું પરિણામ છુપાવી રાખવામાં જ શાણપણ છે.

આપણા લગ્નબજારમાં આ નિયમ કાગળ પર લખી રાખવા જેવો છે. ધારો કે નાત-જાતમાં દીકરા-દીકરીના સંબંધ કરાવતા વચેટિયા મનસુખભાઈ છે. મનસુખભાઈ સામા પક્ષને વચન આપે કે છોકરો દેવદૂત જેવો છે, ઘરમાં ક્યારેય ઝઘડો નથી થયો અને સાસુ-વહુ સગી મા-દીકરી જેવા રહેશે. આ સો ટકાનું વચન છે. લગ્નના છ મહિનામાં વાસણ ખખડે એટલે બંને પક્ષ પહેલા મનસુખભાઈનું ગળું પકડે છે. આખી જ્ઞાતિમાં મનસુખભાઈની આબરૂનો ફાલુદો થઈ જાય છે.

એની જગ્યાએ જો મનસુખભાઈએ કહ્યું હોત કે છોકરો સીધો છે, પરિવાર ભલો છે, પણ સંસાર છે એટલે દસ ટકા ચડાવ-ઉતાર તો રહેવાના, તો કોઈ એમનો વાંક ન કાઢત. વળી જો સાસુ-વહુ ખરેખર ખૂબ સુખી થઈ જાય, તો મનસુખભાઈએ જઈને જશ ખાટવાની જરૂર નથી હોતી. શ્રેય લેવા જશો તો કાલે કોઈ નાની ખટપટમાં પણ તમે જ લપેટાશો.

અપેક્ષાઓનું મેનેજમેન્ટ એ જિંદગીની સૌથી મોટી કળા છે. જ્યારે તમે અપેક્ષાઓ માપમાં બાંધો છો, ત્યારે પરિણામ પોતાની મેળે બોલે છે. અતિશયોક્તિ હંમેશા શંકા જન્માવે છે અને સાધારણ વચન હંમેશા શાંતિ આપે છે.

ચમત્કાર કરવાની તાકાત હોય તો પણ સાધારણ દેખાવાનો ઢોંગ કરો, કારણ કે લોકો ચમત્કાર કરનારને પહેલા પૂજે છે અને પછી વધેરી નાખે છે.